Πολυτέλεια η αναμονή για τον νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό – Το BIM οδηγεί το μέλλον των υποδομών

Άρθρο της Βάσως Καλαμποκίδου – Head of Business Development & Strategic Partnerships, TÜV AUSTRIA Hellas

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία συγκλίνει σε ένα συνεκτικό πλαίσιο για την ποιότητα, την ψηφιακή διαχείριση, τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα των υποδομών σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους. Γιατί η προετοιμασία πρέπει να αρχίσει σήμερα.

Πόσο αξίζει πραγματικά μια υποδομή; 

Αρκεί το κόστος κατασκευής της ή πρέπει να συνυπολογίζουμε την ποιότητα, την ασφάλεια, τη λειτουργικότητα και την ανθεκτικότητά της στον χρόνο; Και πόσο κοστίζει όταν μια πλημμύρα διακόπτει έναν οδικό άξονα ή μια χιονόπτωση αποκλείει την πρόσβαση σε ένα νοσοκομείο;

Η πραγματική αξία μιας υποδομής διαμορφώνεται σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής της. Το Building Information Modelling (BIM), ως μεθοδολογία δημιουργίας, οργάνωσης και διαχείρισης αξιόπιστων πληροφοριών, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση αυτής της αξίας: από τον σχεδιασμό και την κατασκευή έως τη λειτουργία, τη συντήρηση, την αναβάθμιση και την τελική αποσυναρμολόγηση. Επιτρέπει καλύτερα τεκμηριωμένες αποφάσεις, περιορισμό αστοχιών και αποτελεσματικότερη διαχείριση κόστους και κινδύνων.

Αυτή η σύνδεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της νέας ευρωπαϊκής πρότασης Κανονισμού για τις δημόσιες συμβάσεις, που αναδεικνύει τον ρόλο του BIM στα δημόσια έργα. Η ουσιαστική εξέλιξη, όμως, είναι ευρύτερη: μια σειρά ευρωπαϊκών Κανονισμών και Οδηγιών συγκλίνουν σε ένα συνεκτικό πλαίσιο για την ποιότητα, την ιχνηλασιμότητα, τη βιωσιμότητα, την προσβασιμότητα και την ανθεκτικότητα των υποδομών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι Κανονισμοί (ΕΕ) 2024/1781 και 2024/3110, που διαμορφώνουν το πλαίσιο για τα Ψηφιακά Διαβατήρια Προϊόντων (Digital Product Passports – DPP). Ειδικά ο Κανονισμός Δομικών Προϊόντων προβλέπει τη διαλειτουργικότητα των ψηφιακών διαβατηρίων με το BIM. Έτσι, οι πληροφορίες για την προέλευση, τις ιδιότητες και την περιβαλλοντική επίδοση των υλικών μπορούν να συνδέονται με τις υποδομές στις οποίες ενσωματώνονται, διευκολύνοντας τη συντήρηση, την αναβάθμιση, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωσή τους.

Στην ίδια κατεύθυνση, η Οδηγία (ΕΕ) 2024/825 ενισχύει την προστασία από παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς (GREEN CLAIMS), καθιστώντας ακόμη σημαντικότερη την τεκμηρίωση των περιβαλλοντικών πληροφοριών. Αντίστοιχα, η ενσωμάτωση των απαιτήσεων προσβασιμότητας ήδη από τον ψηφιακό σχεδιασμό μπορεί να αποτρέψει αστοχίες και δαπανηρές παρεμβάσεις κατά τη λειτουργία των υποδομών.

Η ανθεκτικότητα αποτελεί εξίσου κρίσιμη διάσταση. Η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2557 (CER), που ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με τον Ν. 5236/2025, προβλέπει αξιολόγηση κινδύνων και μέτρα ανθεκτικότητας για τις κρίσιμες οντότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της. Η αξιοποίηση αξιόπιστων ψηφιακών πληροφοριών, σε συνδυασμό με εξειδικευμένες μελέτες κινδύνου, μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό ευάλωτων σημείων και στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων μέτρων προστασίας.

Οι νομοθετικές αυτές πράξεις δεν επιβάλλουν όλες τη χρήση BIM ούτε έχουν το ίδιο πεδίο εφαρμογής. Συνθέτουν, όμως, ένα αλληλένδετο πλαίσιο απαιτήσεων, με το BIM να μπορεί να λειτουργήσει ως ψηφιακός συνδετικός κρίκος. Παράλληλα, το διεθνές πρότυπο ISO 19650-2(ΒΙΜ), που αφορά τη διαχείριση πληροφοριών κατά την παράδοση κατασκευαστικών έργων, βρίσκεται σε διαδικασία αναθεώρησης.

Για τις κατασκευαστικές επιχειρήσεις, τους παραγωγούς δομικών προϊόντων, τους επενδυτές και τους διαχειριστές υποδομών, η αναμονή της επόμενης νομοθετικής υποχρέωσης δεν είναι ουδέτερη επιλογή. Είναι στρατηγική οπισθοχώρηση που μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ανταγωνιστικότητας και απαξίωση επενδύσεων. Η οργάνωση των δεδομένων, η ανάπτυξη διαδικασιών και η ενσωμάτωση ψηφιακών τεχνολογιών απαιτούν χρόνο και τεχνογνωσία. Η έγκαιρη προετοιμασία μπορεί να περιορίσει το κόστος, να βελτιώσει τη διαχείριση κινδύνων και να προστατεύσει την αξία των επενδύσεων.

Σε αυτό το περιβάλλον, η TÜV AUSTRIA πρωτοπορεί αναπτύσσοντας υπηρεσίες που συνδυάζουν τεχνική εξειδίκευση, καινοτομία και ανεξάρτητη αξιολόγηση. Με την αξιολόγηση και πιστοποίηση κατά ISO 19650-2, υποστηρίζει την αξιόπιστη διαχείριση πληροφοριών μέσω BIM, ενώ με το σχήμα OK Αccess παρέχει ανεξάρτητη πιστοποίηση προσβασιμότητας κτιρίων και υποδομών, με απονομή Σήματος Προσβασιμότητας.

Ιδιαίτερη θέση κατέχουν τα Ψηφιακά Διαβατήρια Προϊόντων(DPP). Μέσω της πλατφόρμας AeonTrace, σε συνεργασία με την ελβετική ZeroFect, προσφέρει λύσεις δημιουργίας και διαχείρισης DPP, οι οποίες συμπληρώνονται από τη διακριτή υπηρεσία ανεξάρτητης επαλήθευσης DPP Data Verification. 

Παράλληλα, οι υπηρεσίες επαλήθευσης περιβαλλοντικών δεδομένων, όπως οι Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντων (Environmental Product Declarations – EPD), που αποτυπώνουν τεκμηριωμένα τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ενός προϊόντος, και η Αξιολόγηση Κύκλου Ζωής (Life Cycle Assessment – LCA), που εξετάζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την παραγωγή έως το τέλος της ζωής του, ενισχύουν τη διαφάνεια και την αξιοπιστία των πληροφοριών βιωσιμότητας..

Η TÜV AUSTRIA δεν περιορίζεται στην παρακολούθηση των ευρωπαϊκών εξελίξεων. Επενδύει στην καινοτομία, αναπτύσσει εξειδικευμένες υπηρεσίες και συνδυάζει την τεχνολογική πρόοδο με την τεχνική επάρκεια και την ανεξάρτητη αξιολόγηση. Η ικανότητά της να προηγείται των εξελίξεων και να μετατρέπει σύνθετες απαιτήσεις σε ολοκληρωμένες, αξιόπιστες λύσεις αποτελεί ουσιαστικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, συμβάλλοντας στην προστασία και ενίσχυση της μακροχρόνιας αξίας των επενδύσεων.

Το μήνυμα προς τις επιχειρήσεις είναι σαφές: η αξία των υποδομών δεν εξασφαλίζεται μόνο κατά την κατασκευή τους· χτίζεται, προστατεύεται και αποδεικνύεται σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους. Το BIM προσφέρει τη δυνατότητα να συνδέσουμε την πληροφορία με τις αποφάσεις, τη συμμόρφωση με την αποδοτικότητα και την τεχνολογία με την ανθεκτικότητα. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιταχύνει αυτή τη μετάβαση, αλλά η επιχειρηματική αξία της ξεπερνά κατά πολύ τη νομοθετική υποχρέωση.

Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι αν οι επιχειρήσεις θα προσαρμοστούν, αλλά πότε και με ποιο κόστος. Όσες κινηθούν σήμερα θα έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώσουν το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα. Όσες περιμένουν, κινδυνεύουν να πληρώσουν το κόστος της καθυστέρησης. 

Το μέλλον των υποδομών δεν περιμένει τον επόμενο Κανονισμό.