Ποια είναι η νέα γενιά στα μεγάλα σιδηροδρομικά έργα – Ποια εξασφάλισαν χρηματοδότηση, ποια κατασκευάζονται και ποια σχεδιάζονται

Με 20 μεγάλα σιδηροδρομικά έργα σχεδιάζει η κυβέρνηση και το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να εκσυγχρονίσει το ελληνικό δίκτυο τα επόμενα χρόνια. Στο πρόσφατο ΚΥΣΟΙΠ παρουσιάστηκε η λίστα με τα έργα που είτε είναι σε πορεία κατασκευής, δημοπράτησης ή σχεδιασμού για το μέλλον.

Τα έργα για λογαριασμό του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών παρουσίασε ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Γιώργος Κώτσηρας, ο οποίος προχώρησε στην αναλυτική τους παρουσίαση.

Στα έργα που πρόκειται να δημοπρατηθούν υπάρχουν σημαντικά έργα που αναλαμβάνει το Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο (πρώην Υπερταμείο) και κάποια άλλα η  Σιδηρόδρομοι Ελλάδος. Στον σχεδιασμό δεν φαίνεται να υπάρχουν οι μελλοντικές επεκτάσεις του Προαστιακού Σιδηροδρόμου στην Αττική προς Ραφήνα και Λαύριο, τουλάχιστον σε αυτή τη χρονική φάση σχεδιασμού των έργων.

Ποια είναι τα υπό κατασκευή σιδηροδρομικά έργα

Στην πρώτη κατηγορία έργων είναι εκείνα που βρίσκονται ήδη σε φάση κατασκευής ή ολοκλήρωσης. Αυτά είναι:

Αποκατάσταση και πλήρης λειτουργία άξονα Αθήνα-Θεσσαλονίκη

Το έργο αφορά την πλήρη επαναφορά της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνα-Θεσσαλονίκη με ηλεκτροκίνηση, σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση και ETCS, μετά τις ζημιές από την κακοκαιρία Daniel. Τα έργα αποκατάστασης βρίσκονται σε τελικό στάδιο ολοκλήρωσης με τήρηση του αρχικού χρονοδιαγράμματος για την πλήρη επαναφορά του κεντρικού άξονα. Συνολικός προϋπολογισμός: €170 εκατ. χωρίς ΦΠΑ

Θεσσαλονίκη-Ειδομένη

Το έργο αφορά τη λειτουργία της υφιστάμενης μονής γραμμής με σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση και ETCS. Η γραμμή αποτελεί βασική σιδηροδρομική πύλη της χώρας προς τη Βόρεια Μακεδονία και τα Δυτικά Βαλκάνια. Τα νέα συστήματα τέθηκαν σε λειτουργία τον Ιούνιο 2026, ενώ επόμενη φάση αποτελεί η μελέτη για μελλοντική διπλή γραμμή και αύξηση χωρητικότητας. Προϋπολογισμός: €40,9 εκατ. χωρίς ΦΠΑ

Προαστιακός Δυτικής Αττικής

Το έργο αφορά την ανάπτυξη προαστιακής εξυπηρέτησης στη Δυτική Αττική, με στόχο την κάλυψη περιοχών με υψηλή βιομηχανική, εμπορευματική και καθημερινή εργατική κινητικότητα. Το έργο βρίσκεται σε εξέλιξη, με δυνατότητα επέκτασης για σύνδεση με τον παλαιό σταθμό Μεγάρων. Προϋπολογισμός: €95,7 εκατ. χωρίς ΦΠΑ.

Κιάτο-Αίγιο: ηλεκτροκίνηση

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €55 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, αφορά την εγκατάσταση της ηλεκτροκίνησης και ηχοπετασμάτων στη νέα διπλή γραμμή Κιάτο-Αίγιο. Με την ολοκλήρωσή του θα είναι δυνατή η δρομολόγηση ηλεκτροκίνητων συρμών στη διαδρομή Αθήνα-Αίγιο χωρίς αλλαγή έλξης. Χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα «Μεταφορές 2021-2027».

Νέα σιδηροδρομική γραμμή Ροδοδάφνη-Ρίο

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €126 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, αφορά νέα διπλή γραμμή περίπου 28,8 χλμ. με επιδομή, στάσεις, ηλεκτροκίνηση, σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση, ETCS και εντός της σήραγγα Παναγοπούλας. Το τμήμα μέχρι Ψαθόπυργο έχει ορόσημο το β’ τρίμηνο 2027, ενώ η ολοκλήρωση μέχρι Ρίο εκτιμάται για το δ’ τρίμηνο 2028.

Λάρισα-Βόλος

Το έργο αφορά την εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης, σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης, και ETCS Level 1 σε περίπου 61,5 χλμ. Η σύμβαση συστημάτων ανέρχεται σε περίπου €42 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, ενώ η αποκατάσταση γραμμής μετά τον Daniel σε περίπου €147 εκατ. χωρίς ΦΠΑ. Υπάρχει σχεδιασμός για μελλοντική σύνδεση με τον λιμένα Βόλου.

Παλαιοφάρσαλος-Καλαμπάκα

Το έργο αφορά την εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης, σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και ETCS Level 1 στη γραμμή Παλαιοφάρσαλος-Καλαμπάκα. Η σύμβαση συστημάτων ανέρχεται σε περίπου €50 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, ενώ η σχετική αποκατάσταση της γραμμής μετά τον Daniel εκτιμάται σε περίπου €46 εκατ. χωρίς ΦΠΑ.

Τα έργα προς δημοπράτηση

Στην επόμενη κατηγορία είναι τα έργα που έχουν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και πρόκειται να προχωρήσουν οι διαγωνισμοί προκειμένου να συμβασιοποιηθούν και να ξεκινήσει η κατασκευή τους. Αυτά είναι:

Προαστιακός Δυτικής Θεσσαλονίκης και σύνδεση 6ου Προβλήτα ΟΛΘ

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €53,5 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, αφορά την ανάπτυξη προαστιακού δικτύου στη Δυτική Θεσσαλονίκη και τη νέα σιδηροδρομική σύνδεση του 6ου Προβλήτα του ΟΛΘ μέσω γέφυρας μήκους περίπου 1 χλμ απευθείας με το υφιστάμενο δίκτυο. Χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα «Μεταφορές 2021-2027» και βρίσκεται σε διαγωνιστική διαδικασία, με έναρξη κατασκευής από το 2027.

Αλεξανδρούπολη-Πύθιο-Ορμένιο

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €720 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, αφορά τη συνολική αναβάθμιση του σιδηροδρομικού διαδρόμου Αλεξανδρούπολη-Πύθιο-Ορμένιο. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει κατασκευή μονής γραμμής με συστήματα και υποδομή για μελλοντική διπλή γραμμή. Χρηματοδοτείται από το CEF 2021-2027 και αποτελεί κρίσιμο έργο για τη σύνδεση λιμένα, συνόρων και στρατηγικών μεταφορών στη Βόρεια Ελλάδα.

Νέα Καρβάλη-Τοξότες και σύνδεση Λιμένα Καβάλας

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €212,7 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, αφορά νέα μονή σιδηροδρομική γραμμή μήκους 31,7 χλμ. από τη Νέα Καρβάλη έως τους Τοξότες και σύνδεση περίπου 5,3 χλμ. με τον εμπορικό λιμένα Καβάλας. Χρηματοδοτείται από το CEF 2021-2027 και εντάσσεται στη στρατηγική διασύνδεσης λιμένων με το σιδηροδρομικό δίκτυο.

Αναβάθμιση Μουριές-Προμαχώνας

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €144 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, αφορά την αναβάθμιση της γραμμής στο τμήμα Μουριές-Προμαχώνας, μήκους περίπου 53 χλμ. Περιλαμβάνει αναβάθμιση υποδομής και επιδομής, διαλειτουργικότητα και προσαρμογή σηματοδότησης και ETCS. Χρηματοδοτείται από το CEF 2021-2027, με στόχο έναρξη από το 2027.

Αναβάθμιση ΣΚΑ-Οινόη και Σιδηροδρομικού Σταθμού Αλιάρτου

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €240 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, αφορά την αναβάθμιση της υφιστάμενης διπλής γραμμής ΣΚΑ-Οινόη και του Σιδηροδρομικού Σταθμού Αλιάρτου. Πρόκειται για κρίσιμο τμήμα της εξόδου της Αθήνας προς τον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα. Χρηματοδοτείται από το CEF 2021-2027, με στόχο έναρξη από το 2027.

Ανάταξη σηματοδότησης και ETCS ΣΚΑ-Κιάτο

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €58 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, αφορά την ανάταξη του συστήματος σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και ETCS Level 1 στη γραμμή ΣΚΑ-Κιάτο. Χρηματοδοτείται από το CEF 2021-2027 και αποτελεί έργο κρίσιμο για την ασφάλεια και τη διαλειτουργικότητα του δικτύου.

GSM-R: επέκταση ψηφιακού ραδιοδικτύου

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €44 εκατ. χωρίς ΦΠΑ, αφορά την προμήθεια συστήματος GSM-R, συναφών υπηρεσιών και φορητού εξοπλισμού. Καλύπτει κρίσιμα τμήματα του δικτύου, όπως Κιάτο-Ρίο, Τιθορέα-Δομοκός, Θεσσαλονίκη-Ειδομένη, Παλαιοφάρσαλος-Καλαμπάκα και Λάρισα-Βόλος. Χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα «Μεταφορές 2021-2027».

Μακροχρόνιες συμβάσεις συντήρησης δικτύου με SLA

Η παρέμβαση αφορά τη μετάβαση σε νέο μοντέλο διαχείρισης και συντήρησης του σιδηροδρομικού δικτύου, με ψηφιακή αποτύπωση και αναβάθμιση της υποδομής μέσω digital twin και, στη συνέχεια, ανάθεση πολυετών συμβάσεων συντήρησης με συγκεκριμένα Service Level Agreements. Στόχος είναι η μετρήσιμη απόδοση της γραμμής, των συστημάτων και της λειτουργικότητας του δικτύου, με πρώτη εφαρμογή στον άξονα Αθήνα-Θεσσαλονίκη-Ειδομένη-Προμαχώνα και στόχο ενεργοποίησης έως το δ’ τρίμηνο 2027.

Εμπορευματικό Κέντρο Θριασίου

Το έργο αφορά την πλήρη ανάπτυξη και λειτουργική αξιοποίηση του Θριασίου ως κεντρικού logistics hub του ελληνικού σιδηροδρόμου. Το Θριάσιο αποτελεί κόμβο για τον Πειραιά, τον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα και τις διεθνείς εμπορευματικές ροές. Εκτιμώμενο ορόσημο είναι η έναρξη παραχώρησης εντός του 2026.

Τα μελλοντικά έργα

Στην τρίτη κατηγορία είναι τα έργα που είναι στον σχεδιασμό του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών αλλά προς το παρόν δεν έχουν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση όπως η γραμμή Ρίο-Πάτρα. Αναλυτικά πρόκειται για τα έργα:

Σιδηροδρομική Σύνδεση Πάτρας

Το έργο αφορά την επέκταση της νέας διπλής ηλεκτροκινούμενης γραμμής από το Ρίο προς την Πάτρα, μετά την ολοκλήρωση του τμήματος Ψαθόπυργος-Ρίο. Αποτελεί το τελικό τμήμα σύνδεσης της Πάτρας με το κεντρικό σιδηροδρομικό δίκτυο και εντάσσεται στον ευρωπαϊκό διάδρομο Western Balkans-EasternMediterranean.

Σιδηροδρομική Παράκαμψη Αχαρνών

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €110 εκατ., αφορά την κατασκευή νέας διπλής σιδηροδρομικής γραμμής μήκους 4 χλμ., με σήραγγα περίπου 800 μέτρων. Διαθέτει ολοκληρωμένες μελέτες και τεύχη δημοπράτησης και αποσκοπεί στην αποσυμφόρηση του υφιστάμενου διαδρόμου και στη βελτίωση της λειτουργίας του κεντρικού σιδηροδρομικού άξονα.

Νέα Σιδηροδρομική Γραμμή Θεσσαλονίκη-Αμφίπολη-Τοξότες

Το έργο, προϋπολογισμού περίπου €1,4 δισ., αφορά την κατασκευή νέας διπλής σιδηροδρομικής γραμμής μήκους περίπου 205 χλμ. Βρίσκεται σε διαδικασία Ανταγωνιστικού Διαλόγου και αποτελεί στρατηγική σύνδεση της Θεσσαλονίκης και της Ανατολικής Μακεδονίας με τη Θράκη και τους λιμένες της περιοχής.

Νέα Σιδηροδρομική Γραμμή Θριάσιο-Σφίγγα

Το έργο αφορά νέα διπλή σιδηροδρομική γραμμή μήκους περίπου 46 χλμ., η οποία θα συνδέει τον άξονα ΣΚΑ-Κιάτο και το Θριάσιο με τη Θήβα και τον κύριο διάδρομο Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Προβλέπεται για ταχύτητες 200-250 χλμ./ώρα και απαιτεί την εκπόνηση πλήρων μελετών. Θα αυξήσει σημαντικά τη χωρητικότητα του δικτύου, θα μειώσει τους χρόνους Αθήνα-Θεσσαλονίκη και θα απομακρύνει την εμπορευματική κυκλοφορία από τον άξονα ΣΚΑ-Οινόη.