Κατασκευές και μεγάλα έργα: ιδιωτικά κεφάλαια και ταχύτερη προετοιμασία έργων για την εποχή μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Η επόμενη ημέρα του κατασκευαστικού κλάδου στην Ελλάδα, οι νέες μορφές χρηματοδότησης των έργων, και το θετικό momentum για data centers αποτέλεσαν το αντικείμενο συζήτησης στη συνεδρία με θέμα “Πώς οι μεγάλες επενδύσεις αλλάζουν το τοπίο στον κατασκευαστικό κλάδο” του 9ου Συνεδρίου Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026, που λαμβάνει χώρα 29 και 30 Σεπτεμβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών – Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο.

Αθανασία Οικονόμου (Τομεάρχης Υποδομών ΝΔ): προτεραιότητα η σταθερή ροή μεγάλων έργων, η ταχύτερη προετοιμασία τους, και η αξιοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων

Η δυνατότητα να μετατρέπονται οι διαθέσιμοι πόροι σε έργα που παραδίδονται έγκαιρα, με ποιότητα και ελεγχόμενο κόστος θα κρίνει την επόμενη ημέρα του κατασκευαστικού κλάδου, σύμφωνα με την τομεάρχη Υποδομών της ΝΔ, Αθανασία Οικονόμου. Με το Ταμείο Ανάκαμψης στην τελική ευθεία, η ίδια θέτει ως προτεραιότητα τη διατήρηση σταθερής ροής έργων, την ταχύτερη προετοιμασία τους και την αξιοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων.

Όπως επισημαίνει, η χώρα διαθέτει χρηματοδοτικά εργαλεία και για την περίοδο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ανέρχεται το 2026 σε €16,7 δισ., ενώ το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030 έχει προϋπολογισμό €16,6 δισ., με επιπλέον πόρους για την ολοκλήρωση έργων της προηγούμενης περιόδου. Στη χρηματοδότηση των υποδομών συνεχίζουν επίσης να συμβάλλουν το ΕΣΠΑ και οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα.

Το «Ελλάδα 2.0», συνολικού ύψους €35,95 δισ., περιλαμβάνει €18,22 δισ. σε επιχορηγήσεις και €17,73 δισ. σε δάνεια, καθώς και 100 επενδύσεις και 76 μεταρρυθμίσεις. Κατά την Οικονόμου, η σημασία του για τις υποδομές δεν περιορίζεται στην κατασκευή νέων έργων, αλλά εκτείνεται στη λειτουργία, τη διαχείριση και την ανθεκτικότητα των δικτύων.

Ως χαρακτηριστικές παρεμβάσεις αναφέρει την αποκατάσταση του οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου μετά τις κακοκαιρίες Daniel και Elias, το τμήμα Νεάπολη–Άγιος Νικόλαος του ΒΟΑΚ και τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο Δυτικής Αττικής, που συνδέεται με την ανάπτυξη επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών. Ξεχωρίζει επίσης τις «Έξυπνες Γέφυρες», έργο που προβλέπει συστήματα συνεχούς παρακολούθησης σε 250 γέφυρες. Σύμφωνα με την τομεάρχη Υποδομών, οι μεγάλες επενδύσεις συνδέουν πλέον τις κατασκευές με την ενέργεια, τη βιομηχανία, τα logistics, τις ψηφιακές υποδομές και τις αστικές αναπλάσεις. Ο κλάδος καλείται έτσι να ανταποκριθεί σε πιο σύνθετα έργα, με μεγαλύτερες απαιτήσεις σε μελέτες, διαχείριση, εξειδικευμένο προσωπικό και παραγωγικότητα. Από την πλευρά του κράτους, ζητούμενο είναι τόσο η ανάπτυξη ανθεκτικών βασικών υποδομών όσο και ένα σταθερό πλαίσιο για την κινητοποίηση επενδύσεων.

Η κα. Οικονόμου δίνει έμφαση στην επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, στη χρήση BIM και ψηφιακών δεδομένων για την παρακολούθηση των έργων και στην προληπτική συντήρηση. Όπως υποστηρίζει, το αποτέλεσμα δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με βάση τις συμβάσεις και την απορρόφηση πόρων, αλλά και από το κατά πόσον οι υποδομές μειώνουν το λειτουργικό κόστος, ενισχύουν την παραγωγικότητα και δημιουργούν προϋποθέσεις για νέες επενδύσεις.

Λυδία Ρεμπή (HILL INTERNATIONAL): θετικό momentum για νέα data centers στην Ελλάδα

Τη σημασία της έγκαιρης ένταξης του project management στα μεγάλα και σύνθετα έργα, αλλά και τις προοπτικές που ανοίγει για την Ελλάδα η ανάπτυξη της αγοράς των data centers, ανέδειξε η Director Data Centers της HILL International, Λυδία Ρεμπή.

Όπως επισήμανε, το project management πρέπει να εντάσσεται σε ένα έργο από την πρώτη ημέρα, καθώς όσο αυξάνεται το μέγεθος και η πολυπλοκότητά του τόσο μεγαλύτερες γίνονται οι ανάγκες συντονισμού, διαχείρισης και οργάνωσης. Οι ομάδες project management μπορούν ήδη από τα πρώιμα στάδια να συμβάλουν στον προγραμματισμό και την ωρίμανση, δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες για την ομαλή εξέλιξη των αδειοδοτήσεων και των μελετών έως την κατασκευή και την παράδοση.

Σύμφωνα με την κ. Ρεμπή, ένα από τα συχνότερα προβλήματα είναι η βιαστική μετάβαση στην κατασκευή χωρίς να έχει προηγηθεί επαρκής ωρίμανση και σχεδιασμός. Αλλαγές και αποφάσεις μετακυλίονται έτσι σε μεταγενέστερες φάσεις, επηρεάζοντας κόστος και χρονοδιάγραμμα. Παράλληλα, το project management δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως εργαλείο ελέγχου της κατασκευής, αλλά ως ένας προληπτικός μηχανισμός έγκαιρης αναγνώρισης κινδύνων, ιδιαίτερα σε έργα με μεγάλες ομάδες και πολλούς stakeholders.

Αναφερόμενη στα data centers, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδιαίτερα θετικό momentum, έχοντας ενισχύσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό χάρτη των ψηφιακών υποδομών και προσελκύοντας σημαντικούς διεθνείς επενδυτές, hyperscalers και παρόχους colocation. Η γεωγραφική της θέση, ως κόμβος μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, καθώς και η ανάπτυξη των υποθαλάσσιων καλωδίων, ενισχύουν περαιτέρω τις προοπτικές της.

Κρίσιμη πρόκληση παραμένει η ενέργεια, καθώς τα data centers απαιτούν αξιόπιστη και επαρκή ηλεκτρική ισχύ και σύγχρονα δίκτυα. Η ανάπτυξή τους, ωστόσο, δημιουργεί ένα ευρύτερο οικοσύστημα επενδύσεων, θέσεων εργασίας, τεχνογνωσίας και εξειδικευμένων υπηρεσιών, εντάσσοντας την Ελλάδα σε μια ευρύτερη στρατηγική ψηφιακών και ενεργειακών υποδομών με διεθνές αποτύπωμα.

Ροξάνα Νευραδάκη (KPMG): νέες μορφές χρηματοδότησης για τα έργα υποδομών στην Ελλάδα

Στις νέες μορφές χρηματοδότησης των έργων υποδομής και στο ρόλο της ιδιωτικής χρηματοδότησης αναφέρθηκε η Ροξάνα Νευραδάκη, Partner, Deal Advisory και Head of Infrastructure and Transport της KPMG.

Όπως είπε, ο ιδιωτικός δανεισμός και η ιδιωτική χρηματοδότηση μπορούν να συμβάλουν στην κάλυψη χρηματοδοτικών κενών που παραδοσιακά καλύπτονταν από δημόσιους πόρους.

Σύμφωνα με την ίδια, «το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) έχει λειτουργήσει ως σημαντικό χρηματοδοτικό εργαλείο για την ανάπτυξη υποδομών στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να αποτελεί παράδειγμα στην αξιοποίηση διαθέσιμων πόρων».

Η κα Νευραδάκη παρατήρησε ότι στη χώρα μας διαμορφώνονται σταδιακά νέες δομές χρηματοδότησης «που λειτουργούν συμπληρωματικά προς την παραδοσιακή τραπεζική χρηματοδότηση έργων», δίνοντας ως παράδειγμα τη δυνατότητα συμμετοχής θεσμικών επενδυτών (συνταξιοδοτικά Ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες).

Κάνοντας λόγο για τη σχέση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, παρατήρησε ότι «έχει μεταβληθεί σημαντικά, ιδιαίτερα από το 2006 και μετά, με την αξιοποίηση των ΣΔΙΤ να αποκτά μεγαλύτερη σημασία στην ανάπτυξη και διαχείριση υποδομών».

Σχετικά με τις υφιστάμενες υποδομές, το στέλεχος της KPMG επεσήμανε την ανάγκη προσαρμογής των χρηματοδοτικών εργαλείων στα χαρακτηριστικά κάθε έργου «ώστε να μπορούν να υλοποιηθούν αποτελεσματικά», ενώ τόνισε ότι παρατηρείται διεύρυνση του πεδίου των επενδύσεων, «με τα παραδοσιακά έργα υποδομής να συνυπάρχουν με νέες υποδομές που σχετίζονται με την ενέργεια και το περιβάλλον».

Καταλήγοντας, η κα Νευραδάκη σχολίασε ότι «οι εξελίξεις αυτές διευρύνουν το πεδίο έργων που μπορούν να προσελκύσουν δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση και συνδέονται με τη μετάβαση σε πιο σύγχρονες και βιώσιμες υποδομές».