Connect with us

Αφιερώματα

Ιδιωτικές επενδύσεις και Δημόσια Έργα Υποδομών

Νίκος Καραγιάννης

Δημοσιεύθηκε

στις

Οι αναγνώστες αρθρογραφούν: Σταύρος Γραμματόπουλος, για το ypodomes με θέμα 5 χρόνια κρίση-5 χρόνια έργα

Η περίοδος που διανύουμε τα τελευταία πέντε χρόνια ανέδειξε συγκεκριμένα προβλήματα στον τομέα των κατασκευών στη χώρα μας, με κυριότερο το πρόβλημα της χρηματοδότησης. Ο τομέας αυτός, υπερβολικά στηριζόμενος στο κράτος τα προηγούμενα χρόνια, επηρεάστηκε άμεσα από τη μείωση των κονδυλίων για δημόσιες επενδύσεις.

Εκτός από την εξεύρεση χρηματοδότησης, ζητούμενα είναι πάντα η ποιότητα και ταχύτητα κατασκευής καθώς και η δημιουργία θέσεων εργασίας, τόσο κατά την κατασκευή, όσο και κατά τη λειτουργία των έργων. Επίσης ο επικείμενος περιορισμός των ευρωπαϊκών κονδυλίων για κατασκευή μεγάλων έργων προς τη χώρα μας στο ορατό μέλλον, πρέπει να μας κάνει από τώρα να προετοιμαστούμε για εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης κατασκευής έργων υποδομής.

Οι νέες αυτές προκλήσεις δημιουργούν την ανάγκη για χρησιμοποίηση περισσότερων ιδιωτικών κεφαλαίων. Αντί να πραγματοποιούνται αποσπασματικά και τμηματικά έργα, μπορούν να εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο στόχων, να δημιουργείται ένα συγκεκριμένο επιχειρηματικό πλάνο και να διερευνώνται τρόποι συμμετοχής ιδιωτών σε αυτό με βάση τις ιδιαιτερότητες της κάθε περίπτωσης.

Το μοντέλο αυτό, χρησιμοποιώντας την εμπειρία των ΣΔΙΤ και των μεγάλων παραχωρήσεων του πρόσφατου παρελθόντος μπορεί να βρει εφαρμογή σε πλήθος έργων, οδικών, σιδηροδρομικών, αθλητικών, αστικών αναπλάσεων καθώς και σε έργα κατασκευής λιμανιών και αεροδρομίων. Το μέγεθος των ιδιωτικών επενδύσεων θα εξαρτάται κατά περίπτωση από τις δυνατότητες εκμετάλλευσης ολόκληρου του έργου η κάποιων συγκεκριμένων δομών κατά την περίοδο λειτουργίας του.

Η εκμετάλλευση των δομών αυτών αναπόφευκτα θα προσφέρει θέσεις εργασίας και κατά την περίοδο λειτουργίας του έργου, εκτός από τις προφανείς θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή του. Επίσης βοηθάει και σε άλλες συνήθεις δυσλειτουργίες των κατασκευών στην Ελλάδα. Η απόσβεση της ιδιωτικής επένδυσης θα ξεκινήσει γρηγορότερα αν το έργο ολοκληρωθεί εντός χρονοδιαγράμματος ή και νωρίτερα.

Ο ρυθμός της απόσβεσης θα είναι καλύτερος αν η ποιότητα κατασκευής και συντήρησης βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα καθώς οι παραπάνω παράγοντες επηρεάζουν σαφώς τον βαθμό χρήσης του έργου. Επίσης είναι περισσότερο εμφανής στους πολίτες η σχέση αυτού που πληρώνουν χρησιμοποιώντας το έργο, με αυτό που απολαμβάνουν. Η κατανομή αυτή του κόστους ενός έργου είναι και δικαιότερη καθώς ο κάθε πολίτης αντί να προπληρώνει ένα έργο μέσω της φορολογίας, το πληρώνει σταδιακά ανάλογα με το κατά πόσο και αν το χρησιμοποιεί.

Ζητούμενο φυσικά σε αυτού του είδους συνεργασίες μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα είναι η διαφάνεια. Προς αυτή τη κατεύθυνση απαιτούνται σύντομες και ευέλικτες διαδικασίες κατά την περίοδο προετοιμασίας ενός έργου με τη μικρότερη δυνατή γραφειοκρατία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα διαφορετικών τρόπων υλοποίησης ενός μεγάλου έργου είναι οι αυτοκινητόδρομοι. Ο αυτοκινητόδρομος ΠΑΘΕ έχει απορροφήσει τεράστια ποσά από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 που ξεκίνησε να κατασκευάζεται και τελικά κατέληξε να παραχωρηθεί σε ιδιώτες για να ολοκληρωθεί, πάνω από 30 χρόνια μετά.

Εν τω μεταξύ, πολλά τμήματα είχαν εξ αρχής κατασκευαστικά προβλήματα που σε συνδυασμό με την ελλιπή συντήρηση οδήγησαν στην πλήρη ανακατασκευή μεγάλων τμημάτων που είχαν κατασκευαστεί ακόμα και πριν λίγα χρόνια. Στον αντίποδα η κατασκευή της Αττικής Οδού, όπου σε επίπεδο κατασκευής αλλά και συντήρησης βρίσκεται σε υψηλότατο επίπεδο.

Αν είχε ακολουθηθεί το μοντέλο της Αττικής Οδού και στον ΠΑΘΕ από την έναρξη κατασκευής του θα είχαν εξοικονομηθεί ευρωπαϊκοί και εθνικοί πόροι, μετά από τόσα χρόνια, σήμερα, τα διόδια θα ήταν πολύ φθηνότερα και από τους συγκεκριμένους πόρους θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί πλέον η κατασκευή άλλων, μη κερδοφόρων αυτοκινητόδρομων ευκολότερα.

Οι επενδύσεις ιδιωτών σε κατασκευές υποδομών στην Ελλάδα προϋποθέτουν ευελιξία, δημιουργική σκέψη και φαντασία. Κάθε είδος έργου είναι διαφορετικό και οι ιδιαιτερότητές του προσφέρουν διαφορετικές δυνατότητες εσόδων.

Οι δυνατότητες αυτές δεν περιορίζονται στην στενή λογική της απλής καταβολής διοδίων στους δρόμους. Στους μεγάλους οδικούς άξονες, τα έσοδα από τα διόδια μπορούν να συνδυαστούν με παραχώρηση στον ιδιώτη χώρων για να κατασκευαστούν σταθμοί εξυπηρέτησης, καταστήματα, εστιατόρια ακόμα και μικρά ξενοδοχεία.

Σε περιπτώσεις κατασκευής χώρων πρασίνου ή αστικών αναπλάσεων μπορούν να κατασκευαστούν εκτός από μικρά αναψυκτήρια, βιβλιοπωλεία, εγκαταστάσεις ενοικίασης ποδηλάτων, κιόσκια πώλησης λουλουδιών ή ακόμα και παραδοσιακών προϊόντων ανάλογα με την περιοχή που θα πραγματοποιηθεί η ανάπλαση.

Σε σιδηροδρομικά έργα με την κατασκευή εμπορικών κέντρων σε επιλεγμένους σταθμούς, όπως ήδη σχεδιάζεται, ακόμα και με την κατασκευή καταστημάτων σε σταθμούς του Μετρό.

Όμως οι ιδιωτικές επενδύσεις στις υποδομές μπορούν να βοηθήσουν και στη λειτουργία, συντήρηση και περεταίρω ανάπτυξη υπαρχουσών υποδομών όπως λιμάνια, αεροδρόμια, αστικές και αθλητικές υποδομές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο της Αθήνας (ΟΑΚΑ).

Ένα σύνολο κατασκευών μοναδικής αρχιτεκτονικής που συνδέθηκε με το μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός του πλανήτη, τους Ολυμπιακούς Αγώνες και η κατασκευή του ήταν ιδιαίτερα δαπανηρή. Παρ’ όλα αυτά, αντί να προχωρήσει επιθετικά η αξιοποίησή του, χρησιμοποιείται μαζικά μόνο περιστασιακά και καθημερινά από μικρό αριθμό κατοίκων της περιοχής.
Αντί να αποδίδει, κοστίζει επιπλέον χρήματα και τη φύλαξη και συντήρησή του, που είναι και φανερά ελλιπής και προβληματική. Η παραχώρηση του περιβάλλοντος χώρου των εγκαταστάσεων και μόνο σε ιδιώτη με παράλληλη υποχρέωση εκ μέρους του πραγματοποίησης συγκεκριμένων επενδύσεων μπορεί να οδηγήσει στην αναζωογόνηση του χώρου, στον οποίο μπορούν να κατασκευαστούν καφετέριες, εστιατόρια, εκθεσιακοί χώροι, καταστήματα πώλησης και ενοικίασης αθλητικών ειδών και εξοπλισμού, μικροί παιδότοποι κ.α. με παράλληλη εξασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης στον χώρο.

Έτσι οι εγκαταστάσεις θα αποκτήσουν ζωή όλες τις μέρες και ώρες, θα εξασφαλιστεί η συντήρηση των εγκαταστάσεων, θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας και το κράτος θα μπορεί να έχει συμμετοχή και στα κέρδη της επένδυσης. Εκτός όλων των άλλων, τέτοιου χαρακτήρα επενδύσεις συμβάλλουν και στην αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος της Αθήνας.

Το μέλλον είναι γεμάτο προκλήσεις και νέες ευκαιρίες. Η μεταβατική εποχή που ζούμε οδηγεί σε μια νέα πραγματικότητα στον τομέα των κατασκευών στην οποία οφείλουμε να προσαρμοστούμε κινητοποιώντας κάθε διαθέσιμη δημιουργική δύναμη. Η εποχή που η κατασκευή μεγάλων έργων ήταν εύκολη υπόθεση φαίνεται πως φεύγει.

Παράλληλα όμως η ανάγκη για νέες σύγχρονες υποδομές και βελτίωση της ποιότητας ζωής παραμένει. Ο τρόπος με τον οποίο θα κρατήσουμε αυτές τις κρίσιμες ισορροπίες στο νέο περιβάλλον που έρχεται στον τομέα μας, θα είναι και ο κύριος προβληματισμός μας για τα επόμενα χρόνια.    

 

Γραμματόπουλος Σταύρος (Γεωτεχνολόγος Μηχανικός)

image_pdfimage_print
Advertisement

Facebook

Ετικέτες



Error, no Ad ID set! Check your syntax!

δημοφιλη θεματα