Connect with us

Αφιερώματα

Η λέξη «έργα» είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την λέξη «ανάπτυξη»

Νίκος Καραγιάννης

Δημοσιεύθηκε

στις

Αρθρογραφεί ο Γιώργος Συριανός για το ypodomes με θέμα 5 χρόνια κρίση-5 χρόνια έργα

Η λέξη «έργα» είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την λέξη «ανάπτυξη». Ανεξάρτητα από τις επιμέρους μικροαποκλίσεις, τελικά κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι στον πυρήνα της «ανάπτυξης», τα «έργα» κατέχουν την εξέχουσα θέση. Κάθε άλλη δραστηριότητα πρακτικά και ιστορικά έχει υποδεέστερη σημασία.

Επομένως η υποκατάσταση του διπόλου «κρίση – έργα» με το δίπολο «κρίση – ανάπτυξη», ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό εννοιολογικά και αντικειμενικά στην πραγματικότητα, εκφράζοντας με πιο καθαρό τρόπο την εμφανή αντίθεση μεταξύ των εννοιών και την ίδια στιγμή την βαθιά σχέση που τις συνδέει.

Η σχέση αυτή είναι διαλεκτική. Επηρεάζει καθοριστικά η πρώτη την δεύτερη και αντίστροφα η δεύτερη την πρώτη. Σε αυτή την συνεχή διαπάλη η αναζήτηση του σημείου ισορροπίας προς την αντίθετη κατεύθυνση, όταν ο πρώτος πόλος, η κρίση, διογκώνεται λόγω της επίδρασης ανεξάρτητων παραγόντων όπως η επί πολλά χρόνια εφαρμογή λαθεμένων οικονομικών πολιτικών στην χώρα, έχει καθοριστική σημασία.

Η ζητούμενη καταλυτική παρέμβαση της Πολιτείας συνίσταται στο να οδηγήσει σε ένα τέτοιο σημείο ισορροπίας – σύνθεσης, χρησιμοποιώντας τα έργα και την αναπτυξιακή τους δυναμική σαν εργαλείο, ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η κρίση.

Στα τελευταία πέντε χρόνια η γενικευμένη οικονομική κρίση, ανέστρεψε την ήδη τραυματισμένη λόγω των παθογενειών της αναπτυξιακή πορεία της χώρας, στρέφοντάς την σε αρνητικούς ρυθμούς.

Ήδη από το 2007 η μείωση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (Π.Δ.Ε.), χρησιμοποιήθηκε επί σειρά ετών, λαθεμένα, σαν εργαλείο για την μείωση των δαπανών σε μια στρεβλή προσπάθεια με προδιαγεγραμμένα αρνητικά αποτελέσματα, συνεισφέροντας και αυτή στην μείωση του ΑΕΠ.
Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, η προστιθέμενη αξία του ευρύτερου τομέα των Κατασκευών διαμορφώθηκε το 2013 σε 8,1 δις ευρώ (4% του ΑΕΠ) από 22,5 δις ευρώ (11% του ΑΕΠ) το 2006.

Η παράλογη αντίληψη της επιδιωκόμενης μείωσης των δαπανών διά της μείωσης του ΠΔΕ, δηλαδή μέσω της αχρήστευσης του σημαντικότερου αναπτυξιακού εργαλείου που έχει στα χέρια της η εκάστοτε Κυβέρνηση, δεν αποτελεί προνόμιο εφαρμοστέας πολιτικής μόνο εκείνης της περιόδου.

Κατά καιρούς επανέρχεται διαχρονικά στα πλαίσια μιας νεοφιλελεύθερης θεώρησης, που κατά κανόνα σωρεύει δεινά.

Συγχρόνως όμως δυνητικά επανέρχεται η αντίληψη της μείωσης της χρήσης της συνεισφοράς των έργων, στα πλαίσια μιας «εναλλακτικής» προσέγγισης, με την αόριστη και αναποτελεσματική επίκληση άλλης μορφής «αναπτυξιακών εργαλείων» που κανείς δεν αρνείται την παράλληλη συνεισφορά τους στο μέτρο που τους αναλογεί, αλλά που με κανένα τρόπο ιστορικά και αντικειμενικά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον κύριο μοχλό ανάπτυξης που αποτελούν τα έργα.

Το 2010, ανεξάρτητα από τα κλασσικά δημόσια έργα και την φθίνουσα πορεία τους, τα έργα Παραχώρησης που είχαν ξεκινήσει από το 2008, έγιναν και αυτά θύματα της κρίσης, που κυριάρχησε σε μια μονής κατεύθυνσης λειτουργία του διπόλου. Η διακοπή των εργασιών λόγω της πλήρους ανατροπής της χρηματοοικονομικής ισορροπίας τους, μονόδρομος. Την ίδια στιγμή η ανάγκη της ταχύτερης δυνατής επανέναρξής τους, μετά την αποκατάσταση της χρηματοοικονομικής ισορροπίας ώστε ταχύτατα να συνεισφέρουν στην λειτουργία της ανάστροφης πορείας, δηλαδή της αντιμετώπισης της κρίσης μέσω του βασικού εργαλείου της ανάπτυξης, αδήριττη.

Για κάτι ωστόσο αδιαμφισβήτητα αναγκαίο, με προδιαγεγραμμένη κατάληξη αφού η πανθομολογούμενη κρίση και οι συνέπειές της δεν θα μπορούσαν ποτέ να αποβούν σε βάρος των Παραχωρησιούχων και των Τραπεζών που τους δανείζουν, μεταξύ των οποίων ξένες Τράπεζες και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, χρειάστηκαν τρία χρόνια, με ότι συνέπειες είχε αυτό.

Έστω και καθυστερημένα ενεργοποιήθηκε το μοναδικό διαθέσιμο εργαλείο, σε μια εποχή απόλυτης οικονομικής δυσπραγίας και με τον έτερο βραχίονα, αυτόν των κλασσικών δημόσιων έργων, ελέω ιδιότυπης εφαρμογής δεσμεύσεων των μνημονίων για μείωση των δαπανών, ημιαχρηστευμένο.

Μέσω της επανέναρξης των έργων, παράλληλα απετράπη κατ’ αρχήν η πλήρης αποθάρρυνση κάθε επενδυτικής δραστηριότητας κυρίως από το εξωτερικό, που απεγνωσμένα είχε ανάγκη η χώρα, ενώ αυτή η επανέναρξη λειτούργησε θετικά δημιουργώντας δευτερογενώς αναπτυξιακή δυναμική έστω και σε αρνητικό περιβάλλον.

Φθάνοντας στο 2015, τρέχοντα χρόνο της πενταετίας της κρίσης, κάτω από νέες συνθήκες, στο δίλημμα στήριξη ή όχι των έργων Παραχώρησης, η απάντηση είναι ευτυχώς, με ορισμένους συζητήσιμους αστερίσκους όσον αφορά την πολιτική διοδίων, θετική. Παρά τα σοβαρά προβλήματα που δημιουργήθηκαν και σε αυτά, όπως και στα κλασσικά δημόσια έργα, λόγω καθυστέρησης πληρωμής υποχρεώσεων του Δημοσίου, η βούληση ολοκλήρωσής τους εκφράζεται επίσημα και γίνονται κινήσεις αντιμετώπισης της κατάστασης.

Ωστόσο, μπροστά στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα, και στον βαθμό που η προσδοκώμενη αναγκαία συμφωνία με τους εταίρους προχωρήσει ανοίγοντας τον δρόμο στην ανάκαμψη της οικονομίας, η παρέμβαση καταλύτης της Πολιτείας με την ουσιαστική χρησιμοποίηση των έργων, κάθε μορφής και μεγέθους, κλασσικών δημόσιων έργων και έργων παραχώρησης, στα πλαίσια ισόρροπης ανάπτυξης και περιφερειακής σύγκλισης, με την επεξεργασία και υλοποίηση ενός Εθνικού Στρατηγικού Σχεδιασμού, γίνεται καθοριστική.

Από την γενικόλογη επίκληση της αναγκαιότητας της ανάπτυξης, αλλά  με χρήση ενός ασαφούς περιγράμματος αμφιλεγόμενων ή ανεπαρκών δράσεων, πρέπει άμεσα να μπει σε εφαρμογή η κλασσική, δοκιμασμένη ιστορικά σε παγκόσμια κλίμακα, επιλογή – αντίπαλο δέος της αποτυχημένης συνταγής του μονεταρισμού, που είναι η χρήση των έργων σαν κύριου μοχλού ανάπτυξης.

Παράλληλα και ανεξάρτητα η χάραξη και υλοποίηση από την Πολιτεία, επιτέλους, ενός Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την Εξωστρέφεια του κατασκευαστικού κλάδου αλλά και γενικότερα του τεχνικού κλάδου, γίνεται κάτω από την παρούσα οικονομική συγκυρία επίσης απόλυτα επιτακτική.

Η υλοποίηση ωστόσο ενός εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού στην Ελλάδα και το εξωτερικό, έχει σαν προϋπόθεση να στέκεται όρθιος ο κατασκευαστικός κλάδος και να στηρίζεται από την Πολιτεία.

Ωστόσο οι ελληνικές κατασκευαστικές εταιρείες, συνήθης σάκος του μποξ, για την εκτόνωση παντός ενδιαφερομένου και εύκολος στόχος, τα πλήγματα στον οποίο «πουλάνε» ιδιαίτερα τελευταία, μόνες τους, χωρίς βοήθεια, αναζητούν νέους δρόμους σε ευρωπαϊκές χώρες, στα Βαλκάνια, στις Αραβικές χώρες, στην Αφρική ακόμα και στην Λατινική Αμερική, με την κατασκευή μικρών και μεγάλων έργων. Ανταγωνίζονται επάξια κολοσσούς του είδους και δημιουργούν τζίρους που σε ορισμένες περιπτώσεις πλησιάζουν στο εξωτερικό το 60% του συνολικού τζίρου τους, προσπορίζοντας σοβαρότατα οφέλη για την σημερινή Ελλάδα της κρίσης.
 
Αν βέβαια στην προσπάθεια τους να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό και να επιτύχουν οικονομία κλίμακας, συνενωθούν πολλές μικρότερες και γίνουν «μεγάλες» για τα μέτρα της χώρας μας, μικρές ωστόσο συγκρινόμενες με τους παγκόσμιους κολοσσούς, τότε στοχοποιούνται πολύ πιο συστηματικά, με πλήγματα άοκνα από διάφορες κατευθύνσεις.

Άραγε, αναρωτιέται κανείς, αν τα πλήγματα αυτά τελεσφορήσουν και οι εταιρείες αυτές αποδυναμωθούν, όπως φαίνεται ότι είναι ο στόχος, από πού θα καλυφθεί το κενό που θα μείνει και μάλιστα στο εξωτερικό όπου, χωρίς βάση στη χώρα μας, δεν μπορούν να δραστηριοποιούνται; Και τότε μήπως πρέπει να αναρωτηθεί επίσης για τα κίνητρα των συστηματικών επιθέσεων;

Στην πενταετία της κρίσης, που βρήκε την κορύφωσή της το 2015, η ενεργή παρέμβαση της Πολιτείας, στα πλαίσια αυτού του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδιασμού για τις κατασκευές στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με συγκεκριμένες δράσεις ουσιαστικής και οργανωμένης υποστήριξης ειδικότερα στις ξένες αγορές, θα αποτελούσε μια χρήσιμη και απαραίτητη μορφή «Κρατικού Παρεμβατισμού», που συνήθως είναι πληθωρικά παρών εκτός παραγωγικών δομών, αλλά ηχηρά απών όταν πρόκειται για την ενεργοποίηση των κατ’ εξοχήν παραγωγικών δυνάμεων, όπως αυτές του κατασκευαστικού κλάδου, στις νέες συνθήκες της παγκοσμιοποίησης.

Αυτή η ενεργή συνδυασμένη παρέμβαση εντός και εκτός συνόρων, θα συνεισέφερε πραγματικά στην ουσιαστική ενίσχυση της ανάπτυξης στο εσωτερικό της χώρας και άρα στην αντιμετώπιση της κρίσης, στην μείωση της ανεργίας, την βελτίωση του επιπέδου ζωής και τελικά στην αποτελεσματική στήριξη της εθνικής οικονομίας.

Γιώργος Συριανός (Πρόεδρος ΣΤΕΑΤ)

image_pdfimage_print
Advertisement

Facebook

Ετικέτες



Error, no Ad ID set! Check your syntax!

δημοφιλη θεματα