Connect with us

Συνεντεύξεις - Γνώμες

Εβδομάδα Κινητικότητας: Πρότυπος βιοκλιματικός σχεδιασμός περιοχής κατοικίας στην Ελευσίνα

Νίκος Καραγιάννης

Δημοσιεύθηκε

στις

Η Ελευσίνα – υποψήφια πόλη για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2021 – αποτελεί μία από τις πέντε ιερές πόλεις της αρχαιότητας και χώρο όπου τελούνταν τα Ελευσίνια Μυστήρια. Μαζί με το Σούνιο χαρακτηρίζονται ως τόποι σύμβολα της αρχαίας ιστορίας της Αθήνας. Είναι μια παραθαλάσσια πόλη στη Δυτική Αττική με σημαντικό γεωγραφικό και ιστορικό πλούτο, που λειτουργεί ως κατεξοχήν βιομηχανικό κέντρο στη σύγχρονη εποχή. Αποτελεί ένα δυναμικό αστικό περιβάλλον, με πλήθος εργαζομένων – κατοίκων και επισκεπτών –, το οποίο έχει όλες τις δυνατότητες να αναπτυχθεί ακόμα και στην εποχή της ελληνικής κρίσης.

Με δεδομένη την αστική υποβάθμιση που παρατηρείται στην πόλη λόγω των πολιτικών που εφαρμόστηκαν σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο τις προηγούμενες δεκαετίες, η Ελευσίνα επενδύει συνεχώς σε αναπλάσεις δημοσίων χώρων, αναβάθμιση του οδικού της χώρου και παρεμβάσεις ήπιας κυκλοφορίας στο κέντρο και τις γειτονιές. Οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν στην ενίσχυση της προσπελασιμότητας των ευάλωτων χρηστών (ΑΜΕΑ, πεζοί, ποδηλάτες, παιδιά, ηλικιωμένους κ.λπ.) και την ανάδειξη των ποιοτικών χαρακτηριστικών της, όπως ο αρχαιολογικός χώρος, η παραλιακή ζώνη και ο σιδηροδρομικός διάδρομος. Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται σε μια ευρεία στρατηγική ανάδειξης χαμένων ποιοτήτων, με έμφαση στην εφαρμογή μέτρων και πολιτικών που θα προάγουν τη βιώσιμη κινητικότητα, τη μετακίνηση δηλαδή όλων των χρηστών με όρους δημοκρατίας στο χώρο και τη θωράκιση επιμέρους ζωνών από την εκτεταμένη διέλευση και στάση του αυτοκινήτου.

Η Ελευσίνα αποτελεί, σύμφωνα με το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας| Αττικής 2021 (Νόμος 4277/1-8-2014), Διαδημοτικό Κέντρο Ευρείας Ακτινοβολίας, ενώ λόγω του αρχαιολογικού της χώρου χαρακτηρίζεται ως Πολιτιστικός Πόρος Διεθνούς Ακτινοβολίας. Μέσα από τους στόχους του ΡΣΑ προκύπτει η ανάγκη ανάδειξης της ιστορικής τοπογραφίας του παραθαλάσσιου αρχαιολογικού της χώρου και των μνημείων και η παράλληλη μελλοντική της αποβιομηχάνιση. Σημειώνεται επιπλέον ότι μια από της προτεινόμενες νέες πολιτιστικές διαδρομές της πρωτεύουσας αναμένεται να συνδέει το ιστορικό κέντρο της Αθήνας (περιοχή του Κεραμεικού) με τον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας μέσω της Ιεράς Οδού. Μελέτες για την ανάπλαση της Ιεράς οδού έχουν εκπονήσει τόσο το ΕΜΠ όσο και άλλοι φορείς και ενδέχεται τα επόμενα χρόνια να δούμε την αποκατάσταση αυτής της ιστορικής διαδρομής με την τόσο σημαντική αρχαιολογική αξία.

Με αυτά ως δεδομένα και με αφορμή, τόσο τη διεκδίκηση της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2021 από την πόλη, όσο και την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας (16-22/9), η Μονάδα Βιώσιμης Κινητικότητας του ΕΜΠ προχωράει ένα βήμα πιο μπροστά, καταθέτοντας μια ακόμα πρόταση ανάδειξης των ποιοτήτων της. Σημαντικό μέρος της ευρύτερης αυτής στρατηγικής είναι η βελτίωση της προσπελασιμότητας του αρχαιολογικού χώρου, μέσω μιας πιλοτικής βιοκλιματικής ανάπλασης της περιοχής κατοικίας που γειτνιάζει σε αυτόν (βλ. εικόνα 1). Η ανάπλαση της περιοχής κατοικίας περιλαμβάνει πλήθος κυκλοφοριακών ρυθμίσεων που θα αποτρέπουν τις διαμπερείς ροές οχημάτων, εφαρμόζοντας τη μεθοδολογία των συγκλίνουσων και αποκλίνουσων ροών, καθώς και μέτρα για την ανάδειξη των ποιοτήτων του δρόμου ως κατεξοχήν δημόσιου χώρου. Στο πλαίσιο της εργασίας, που εκπονήθηκε από τη Μονάδα Βιώσιμης Κινητικότητας του Ε.Μ.Πολυτεχνείου αναπτύχθηκαν 4 σενάρια προτάσεων για τον βιοκλιματικό αστικό σχεδιασμό της περιοχής που αξιολογήθηκαν με τη μέθοδο swοt analysis.

Εικόνα 1 και 2 : Η επικρατούσα πρόταση ανάπλασης σε τμήμα της περιοχής κατοικίας βόρεια του αρχαιολογικού χώρου

Η κύρια στόχευση της προτεινόμενης παρέμβασης αφορά την περιβαλλοντική και αισθητική αναβάθμιση της περιοχής, τη βελτίωση του τοπικού μικροκλίματος, την ενίσχυση της προσβασιμότητας κατοίκων και επισκεπτών, καθώς και την απρόσκοπτη μετακίνηση ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα. Η σημασία αυτής της ανάπλασης δεν περιορίζεται στο περιβάλλον εφαρμογής της, αν και τα οφέλη της γειτνίασης με τον αρχαιολογικό χώρο είναι σημαντικά τόσο για τη νέα γειτονιά ήπιας κυκλοφορίας όσο και για τον ίδιο το χώρο και την προσπελασιμότητά του. Η ανάπλαση σε μια τόσο σημαντική για την Ελευσίνα περιοχή, οι νέες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και η σταδιακή εφαρμογή πολιτικών και μέτρων για τη βιώσιμη κινητικότητα θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητες για το μέλλον της πόλης, των κατοίκων και των επισκεπτών της. Το πιλοτικό αυτό έργο θα αποτελέσει ένα πρώτο παράδειγμα για την Ελευσίνα. Θα πρέπει να ακολουθήσουν και οι άλλες γειτονιές, ώστε να δείξει η πόλη τη στροφή της προς την ανθρώπινη κλίμακα, την περιβαλλοντική αναβάθμιση και την υιοθέτηση πρακτικών για τη βιώσιμη κινητικότητα.

Ο βιοκλιματικός σχεδιασμός της οδού Γκιόκα αλλά και των άλλων τοπικών οδών εντός της γειτονιάς, όπως η Σαράφη και η Πλούτωνος (εικόνες 2, 3, 4, 5,6), προβλέπει τη μετατροπή τους σε ήπιας κυκλοφορίας με διαπλάτυνση των υφιστάμενων πεζοδρομίων, ειδικές εσοχές για στάθμευση και τοπικές εξοχές στις διασταυρώσεις για αποτροπή της παράνομης στάθμευσης. Επιπλέον ενισχύεται η φύτευση κατά μήκος των πεζοδρομίων σε ειδικά γραμμικά παρτέρια, καθώς και σημειακά με εύρος κατάληψης πρασίνου όσο μία θέση στάθμευσης (σε αναλογία με τη διεθνή πρακτική των parklets). Η μείωση του χώρου κίνησης των οχημάτων (πλάτος λωρίδας κίνησης) υποχρεώνει τους οδηγούς να κινούνται με μικρή ταχύτητα και επομένως υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια για τους πεζούς, ενώ η οργάνωση της στάθμευσης σε ειδικά διαμορφωμένες εσοχές που διακόπτονται από έντονη βλάστηση συμβάλλει στη μικρότερη περιβαλλοντική και αισθητική υποβάθμιση της περιοχής. Η χρήση ψυχρών υλικών στα πεζοδρόμια και η αντικατάσταση της ασφάλτου με φιλικά προς το περιβάλλον υλικά οδηγούν σε ένα οδικό περιβάλλον πιο ασφαλές και οικείο για τον πεζό, τον ποδηλάτη, το ΑΜΕΑ.

Αντίστοιχα, ο σχεδιασμός για την ανάπλαση των οδών Δήμητρος και Περσεφόνης, ακολουθεί τα παραπάνω περιγραφόμενα πρότυπα σε συνδυασμό με ποδηλατόδρομο, πυκνή φύτευση και αστικό εξοπλισμό. Η διαμόρφωση των ειδικών εσοχών για τη στάθμευση διευκολύνεται από την τοποθέτηση φύτευσης ή/και καθισμάτων, αναβαθμίζοντας αισθητά το υφιστάμενο οδικό περιβάλλον (εικόνα 7).

Επίλογος: Η προτεινόμενη παρέμβαση θα ενδυναμώσει την υποψηφιότητα για τη διεκδίκηση του τίτλου της πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης 2021, με δεδομένο ότι οι πόλεις που χρίζονται με τον ανάλογο τίτλο από την έναρξη του θεσμού δεν είναι όσες έχουν ήδη ένα ορθά διατηρημένο πολιτιστικό απόθεμα, αλλά όσες, με αφετηρία αυτό, επενδύουν στη βέλτιστη ενσωμάτωσή του στην πόλη και αναδεικνύουν συστηματικά και με στρατηγικό τρόπο τον δημόσιο χώρο τους. Μεταξύ των πόλεων με ισχυρό βιομηχανικό παρελθόν που έχουν ήδη αναγνωριστεί ως Πολιτιστικές Πρωτεύουσες είναι η Γλασκώβη (1990), το Δουβλίνο (1991), η Αμβέρσα (1993), το Essen (2010), η Maribor (2012) και η Ρίγα (2014). Κοινά χαρακτηριστικά των παραπάνω με την πόλη της Ελευσίνας είναι η ανάπτυξη στρατηγικών βιώσιμης ανάπτυξης και η ολοκληρωμένη προσέγγισή τους σε θέματα συνδυασμένου πολεοδομικού και κυκλοφοριακού σχεδιασμού, χρήσεων γης και πολιτικών ανάπλασης. Η Ελευσίνα μπορεί να γίνει μια πόλη φιλική προς τον πεζό, τον ποδηλάτη και τον ευάλωτο χρήστη. Πρέπει να στρέψει την ανάπτυξή της προς το θαλάσσιο μέτωπο και την ισχυρή ιστορική και πολιτιστική της κληρονομιά, αναθεωρώντας παγιωμένες παροχές και ελευθερίες προς το ΙΧ, όπως πλήθος ευρωπαϊκών πόλεων.

 Το άρθρο πραγματεύεται πρότυπο βιοκλιματικό σχεδιασμό περιοχής κατοικίας στην Ελευσίνα στο πλαίσιο ενίσχυσης της υποψηφιότητας για την πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης με έμφαση στη βιώσιμη κινητικότητα.

Το άρθρο συγγράφηκε από τους:
Ευθύμιος Μπακογιάννης, Δρ. Πολεοδόμος – Συγκοινωνιολόγος, Μονάδα Βιώσιμης Κινητικότητας Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου
Μαρία Σίτη, Αγρ. Τοπογράφος Μηχανικός- Πολεοδόμος Msc, cPHD
Γεωργία Χριστοδουλοπούλου, Αγρ. Τοπογράφος Μηχανικός, cPHD

 

image_pdfimage_print
Advertisement

Facebook

Ετικέτες



δημοφιλη θεματα

Social Proof Apps