Connect with us

Αφιερώματα

Τα συμπεράσματα της κρίσης στις υποδομές

Νίκος Καραγιάννης

Δημοσιεύθηκε

στις

Αρθρογραφεί ο Αχιλλέας Χεκίμογλου για το ypodomes με θέμα 5 χρόνια κρίση-5 χρόνια έργα

Την επταετία της κρίσης, η οποία ξεκίνησε το τελευταίο τρίμηνο του 2008 και συνεχίζεται ακάθεκτη μέχρι τις μέρες μας, πήραμε πολλά μαθήματα για τις υποδομές και την μελέτη τους, τις παθογένειες των έργων, την πρόσβαση στην χρηματοδότηση και το κόστος του χρήματος. Το εάν βάλαμε μυαλό είναι, βέβαια, μία άλλη κουβέντα.

Συμπέρασμα πρώτο: Πρέπει να απογορευτεί με νόμο και να καταστεί κακούργημα η δημοπράτηση έργων με χαμηλή μελετητική ωριμότητα. Το Μετρό Θεσσαλονίκης και το Καλλίδρομο, έργα τα οποία ο ελληνικός λαός πλήρωσε ακριβά σε χρόνο και χρήμα, αρκούν.

Συμπέρασμα δεύτερο: Πρέπει να ενταχθούν στις πρόνοιες του νόμου περί στρατηγικών επενδύσεων όλα τα μεγάλα έργα: Δηλαδή, εάν οι συναρμόδιες υπηρεσίες (αρχαιολογία, πολεοδομία, δασαρχεία, δίκτυα κτλ) δεν απαντήσουν σε 90 μέρες, ο φάκελος του έργου θα πρέπει να περνάει στο υπουργείο Ανάπτυξης και να αναλαμβάνουν οι “σκιώδεις” δομές του υπουργείου, μέσω της διαδικασίας του fast-track.

Συμπέρασμα τρίτο: Με νόμο θα πρέπει οι απαλλοτριώσεις για την ανάπτυξη υποδομών να χαρακτηρίζονται κατεπείγοντος χαρακτήρα κι εθνικής σημασίας και να επιβάλλεται στα δικαστήρια η εκδίκασή τους εντός εύλογου χρονικού διαστήματος (πχ 3 μήνες). Η παρωδία των παραχωρήσεων πρέπει να μην επαναληφθεί.

Συμπέρασμα τέταρτο: Με νόμο θα πρέπει να απαγορευτεί η δημοπράτηση οποιουδήποτε έργου (εθνικού, περιφερειακού ή τοπικού), εάν δεν συνοδεύεται και από την προμήθεια υπηρεσιών λειτουργίας, φύλαξης και συντήρησης για εύλογο χρονικό διάστημα. Όχι άλλα Πάρκα Τρίτση και ρημαγμένα δίκτυα ΟΣΕ.

Συμπέρασμα πέμπτο: Το δημόσιο δεν θα πρέπει να επαναλάβει τα εγκλήματα που διέπραξε στις παραχωρήσεις, δεσμευόμενο για πράγματα που δεν μπορεί να φέρει εις πέρας έγκαιρα, όπως οι απαλλοτριώσεις, η αρχαιολογία και οι μετακινήσεις δικτύων. Χρειάζεται άλλη προσέγγιση. Οι νομικές δεσμεύσεις είναι ακριβό σπορ και τα claims που πλήρωσε το δημόσιο είναι ακόμη νωπά.

Συμπέρασμα έκτο: Ο λαϊκισμός σκοτώνει τα έργα. Οι ίδιοι βουλευτές που ανακοινώνουν δεξιά και αριστερά ότι γίνονται έργα, είναι οι ίδιοι που “αγανακτούν” και καταθέτουν ερωτήσεις κι αναφορές για τα διόδια. Οι αξιότιμοι πατέρες του έθνους όφειλαν να είχαν διαβάσει τα κείμενα των παραχωρήσεων που κυρώθηκαν με νόμο δια της ψήφου τους. Η πολιτική διοδίων αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για τα οδικά έργα, ως εκ τούτου απαιτείται, η μέγιστη δυνατή δημοσιότητα. Όχι ξανά σχέδια ερήμην της κοινωνίας. Το δόγμα “πληρώνει ο χρήστης” είναι απόλυτα σωστό και δίκαιο, αρκεί και ο άμεσα ενδιαφερόμενος να μην το μαθαίνει τελευταίος.

Συμπέρασμα έβδομο: Χρειάζεται να μπει νέο αίμα σε όλες τις δομές που επιβλέπουν κι εκτελούν έργα υποδομής (υπουργείο Υποδομών, ΕΡΓΟΣΕ, Αττικό Μετρό, κτλ). Χρειάζονται νέοι μηχανικοί αλλά και οικονομολόγοι, με εξειδικευμένη γνώση, που θα μπορούν να στηρίξουν και πιο σύνθετες επιλογές. Πρέπει να πάψει το κράτος να στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στους εξωτερικούς τους συμβούλους και να λειτουργεί με άκαμπτες δομές.  

Συμπέρασμα όγδοο: Πρέπει να το χωνέψουμε ότι τα ευρωπαϊκά λεφτά θα είναι “στραγάλια” όλα τα επόμενα χρόνια και δεν θα αρκούν ούτε για πλάκα για νέα έργα. Είναι απολύτως απαραίτητο όλα τα σχεδιαζόμενα μεγάλα έργα υποδομής που θα έχουν έσοδα να προχωρήσουν με την μορφή της παραχώρησης, στην κατεύθυνση της αυτοχρηματοδότησης όπου αυτό είναι εφικτό ή της επιδότησης της ζημίας, προκειμένου να μπορούν να χρηματοδοτηθούν κοινωνικά έργα υποδομής που δεν έχουν έσοδα, ειδικά στην επαρχία.

Για παράδειγμα, θα μπορούσε να εκπονηθεί ένα μεγάλο σχέδιο για την σταθερή τροχιά της Αττικής και να δοθεί σε ιδιώτη, ο οποίος θα αναλάβει και την λειτουργία της ΣΤΑΣΥ για μία συγκεκριμένη περίοδο, ύπο όρους και προϋποθέσεις, ειδικά για την τιμή του κομίστρου. Ήδη, ξεπερνούν το κόστος των 4 δισ. ευρώ τα υφιστάμενα σχέδια για τις επεκτάσεις του ΗΣΑΠ, του Τραμ, της Γραμμής 2 του Μετρό και της Γραμμής 4 – χωρίς άλλα “νέα”, νέα έργα.

Συμπέρασμα ένατο: Χρειάζεται βέλτιστη χρήση της υποδομής και έξυπνες λύσεις. Ένα παράδειγμα είναι ότι τόσο η σιδηροδρομική γραμμή της Αθήνας όσο και ο προαστιακός, δίκτυα που υποαξιοποιούνται. Η γραμμή Πειραιάς – Αθήνας – Τρεις Γέφυρες – ΣΚΑ περνά μέσα από πυκνοκατοικημένες γειτονιές και θα μπορούσε με κάποιες έξυπνες λύσεις να έχει καλύτερη διασυνδεσιμότητα με το συγκοινωνιακό δίκτυο των Αθηνών. Επίσης, ρημάζει η παλιά μετρική γραμμή της Αττικής που περνάει μέσα από τους οικισμούς και θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες 400.000 πολιτών με light rail. Πολύ καλύτερα θα μπορούσε να δουλέψει και ο προαστιακός.

Ακόμη, πρέπει να εξεταστεί η δημιουργία ενός Monorail (Skytrain) από τις Κρουαζιέρες του Πειραιά που θα συνδέει ταχύτατα το λιμάνι με τη Νέα Εθνική Βιβλιοθήκη και τη Νέα Λυρική Σκηνή στο Φάληρο, το Νέο Μουσείο στο ΦΙΞ, το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης και το Κέντρο. Είναι άκρως απαραίτητο για την εικόνα της χώρας.

Συμπέρασμα δέκατο: Όσο η Ελλάδα παραμένει εκτός αγορών, η αγορά της θα είναι καταδικασμένη να δανείζεται με υψηλά επιτόκια και να εξυπηρετεί δάνεια ταχείας ωρίμανσης. Το ακριβότερο κόστος του χρήματος αποτυπώνεται και στα συγχρηματοδοτούμενα έργα, τα οποία είτε ακριβαίνουν είτε καθίστανται αδιάφορα για τους δανειστές. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην οικονομία, θα διευκολύνει αρκετά τα πράγματα και ίσως αποδεσμεύσει πόρους από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων για “άγονα” έργα.

Συμπέρασμα ενδέκατο: Η μη εφαρμογή του νόμου, που κατέστη πυκνότερη στα χρόνια της κρίσης, αποτελεί τροχοπέδη για την καθημερινότητα των πολιτών. Εάν η αστυνομία, οι δήμοι, οι φορείς και οι περιφέρειες δεν μπορούν να προστατεύσουν την λεωφορειολωρίδα, τότε πλήττουν άμεσα τον επιβάτη, που είναι συνήθως και ο λιγότερο εύπορος πολίτης, και το κύρος και την αξιοπιστία των εταιριών. Το ίδιο και με τους τζαμπατζήδες στο Μετρό. Οι εταιρίες χωρίς έσοδα καταρρέουν. Εάν θέλουμε ο πολίτης να αφήσει το ΙΧ και να εμπιστευεί τα ΜΜΜ και η εθνική οικονομία να γλυτώσει εκατοντάδες εκατ. ευρώ ετησίως σε χρόνο και χρήμα, πρέπει να τα κάνουμε τα δημόσια μέσα «πολυτελή» κι ελκυστικά. Η μέχρι σήμερα πορεία, ωστόσο, προμηνύει το ακριβώς αντίθετο.

Συμπέρασμα έσχατο: Η άνευ ορίων μάχη των εκπτώσεων στις μελέτες και κυρίως στα έργα είναι καταστροφική για την ποιότητά τους. Πρέπει στους διαγωνισμούς να μπουν και κριτήρια ποιότητας στις συμβατικές υποχρεώσεις. Η χώρα είναι γεμάτη από ανολοκλήρωτα κουφάρια έργων που πάρθηκαν με υψηλές εκπτώσεις. Ένα κριτήριο των διαγωνισμών μπορεί να είναι η εκχώρηση έργου σε υπεργολάβους μικρότερης τάξης για την διάχυση του τιμήματος και στις μικρότερες εταιρίες – όχι πάντως το προωθούμενο “σπάσιμο”. Η Ελλάδα χρειάζεται μεγάλες και υγιείς εταιρίες που θα “χτυπούν” έργα στο εξωτερικό, θα λειτουργούν με όρους σύγχρονης εταιρικής διακυβέρνησης και θα έχουν ανοιχτά βιβλία.

Αχιλλέας Χεκίμογλου (αρθρογράφος στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ)

image_pdfimage_print
Advertisement

Facebook

Ετικέτες



Error, no Ad ID set! Check your syntax!

δημοφιλη θεματα